Выдавецкі дом «Гомельская праўда» выпусціў кнігу «Археалагічная спадчына Гомельскай зямлі». Яна ўключае артыкулы па матэрыялах Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, якая прайшла ў Гомелі 18–19 снежня мінулага года. Выданне прымеркавана да 65-годдзя з дня нараджэння Алега Анатольевіча Макушнікава. У зборніку змешчаны працы археолагаў, гісторыкаў, навуковых супрацоўнікаў, краязнаўцаў і настаўнікаў з Беларусі, а таксама з расійскіх Бранска, Масквы і Санкт-Пецярбурга. Матэрыялы падрыхтавалі супрацоўнікі Гомельскага палацава-паркавага ансамбля на чале з вучоным сакратаром музея Дзмітрыем Ліндзянковым. Пра Алега Макушнікава ў выданні змешчаны ўспаміны як пра надзейнага таварыша, мудрага настаўніка і таленавітага чалавека.
Як Алег Макушнікаў стаў археолагам
Алег Макушнікаў нарадзіўся 15 ліпеня 1960 года ў Гомелі і скончыў СШ № 10. Яго шлях у навуку пачаўся ў школьныя гады з пошуку цікавых знаходак у гомельскім парку. Мара стаць археолагам прывяла яго на гістарычна-філалагічны факультэт Гомельскага ўніверсітэта, які ён скончыў з адзнакай у 1982 годзе. Затым была аспірантура Інстытута гісторыі АН БССР па спецыяльнасці «археалогія». Навуковым кіраўніком стаў доктар гістарычных навук, прафесар Пётр Фёдаравіч Лысенка, які вывучаў Тураўскую зямлю.
У 1980 годзе Макушнікаў правёў свае першыя афіцыйныя археалагічныя разведкі, а ў 1986-м пачаліся першыя шырокамаштабныя археалагічныя даследаванні Гомеля. Дзякуючы яму і яго калегам была захавана старажытная зброевая майстэрня ХІІІ стагоддзя, якая згарэла і лічыцца адзінай такой у Еўропе. Майстэрня спецыялізавалася на вырабе і рамонце абарончага і наступальнага ўзбраення. Знаходкі, даследаваныя разам з рэканструктарам Юрыем Лупіненкам, змянілі навуковыя ўяўленні пра характар і месцы вытворчасці старажытнарускага ўзбраення. Аналагаў гэтай майстэрні ў помніках Старажытнай Русі пакуль не выяўлена.
Гомель старэйшы за першую згадку ў летапісе
Даследаванні Макушнікава паказалі, што Гомель значна старэйшы за дату першай згадкі ў летапісе пад 1142 годам. Вынікі дазваляюць упэўнена казаць, што тут жылі людзі ў V–VII стагоддзях, а часам і ў бронзавым веку. У 1994 годзе выйшла кніга вучонага «В поисках древнего Гомия», праз некалькі гадоў — «Гомель с древнейших времен до конца XVIII в.: историко-краеведческий очерк». Гэта грунтоўная праца з рэдкімі дакументамі пра склад насельніцтва горада і яго канфесійную прыналежнасць. Кніга пяць разоў перавыдавалася, выходзілі і дадатковыя накладаў. У 2009 годзе з'явілася манаграфія «Гомельское Поднепровье в V – середине XIII вв.», пасля чаго Макушнікаў абараніў доктарскую дысертацыю. У 2016-м выйшла яго манаграфія «Гомельское Поднепровье в V – середине XIII вв. Социально-экономическая, этническая, культурная история».
Макушнікаў працаваў загадчыкам сектара археалогіі абласнога краязнаўчага музея і некалькі гадоў узначальваў абласны археалагічны цэнтр. Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС ён працягваў даследаванні, шукаў і фіксаваў помнікі. З 1993 года выкладаў на гістарычным факультэце ГДУ імя Ф. Скарыны. Пры археалагічным музеі-лабараторыі ўніверсітэта ён стварыў Таварыства аматараў гісторыі і археалогіі, быў яго навуковым кіраўніком. У 2007 годзе дзейнасць аб'яднання адзначана грантам Спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Вучоны нанёс на карту звыш 200 помнікаў, а з улікам адкрытых ім і раней улічаных аб'ектаў у Гомельскім Падняпроўі абазначана звыш 700 помнікаў. З 2003 года пад яго кіраўніцтвам і пад кіраўніцтвам гісторыка Васіля Сычова больш за пятнаццаць гадоў вывучаўся Мохаўскі археалагічны комплекс у Лоеўскім раёне.
Хто працягвае справу Алега Макушнікава
Матэрыялы вучонага ўвайшлі ў падручнікі па гісторыі Беларусі, на іх аснове створана частка экспазіцый музея Гомельскага палацава-паркавага ансамбля, Рэчыцкага краязнаўчага музея і археалагічнага музея-лабараторыі ГДУ. У Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі захоўваюцца 90 справаздач у 104 тамах, падрыхтаваных Макушнікавым па выніках палявых археалагічных даследаванняў. За ім больш за 40 палявых сезонаў і 110 экспедыцый. Справу настаўніка працягваюць яго вучні: вучоны сакратар музея Гомельскага палацава-паркавага ансамбля Дзмітрый Ліндзянкоў, навуковы супрацоўнік нацыянальнага парку «Прыпяцкі» Арцём Гусеў і навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Вольга Дрэвіла. Усе трое атрымалі Адкрытыя лісты, то-бок дазволы на правядзенне археалагічных работ.
У канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў Макушнікаў на старонках «Гомельскай праўды» простай мовай расказваў чытачам пра навуковыя даследаванні і адкрыцці. Абласная газета была адзінай, дзе ён давяраў інфармаваць грамадскасць пра важныя адкрыцці. У адзін з юбілеяў вучонага газета выдала вялікі нарыс «У пошуках Бацькаўшчыны» пра яго жыццёвы і навуковы шлях. 3 лістапада, у пяцю гадавіну смерці Алега Макушнікава, у палацы Румянцавых і Паскевічаў адбудзецца культурна-асветніцкае мерапрыемства, прысвечанае памяці даследчыка старажытнасцей Гомельшчыны.
Источник: Гомельская праўда (gp.by)
🎭 Куда сходить в Гомеле на выходных — в нашей афише событий Гомеля: концерты, спектакли, выставки и кино.
